على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

683

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بيراسته ( bir ste ) ا . پ . دهكده‌اى كه درخت خرمابن بسيار داشته باشد . بيراق ( beyr q ) ا . پ . بيرق و علم و لوا . و نشان . و سپاه . بيراقدار ( beyr q - d r ) ا . پ . بيرق‌دار و علم‌بردار . بيراگى ( bayr gi ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - درويش و قلندر . بيرام ( bayr m ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - عيد و جشن . بيران ( beyr n ) ص . پ . ويران . بيرانه ( beyr ne ) ا . پ . ويرانه . بيراه ( bi - r h ) ص . پ . مسافرى كه از جاده منحرف شده و راه را سهو كرده و گم مىكند . و گمراه . و مردم بدذات و اوباش و نامشخص . و روسپى و مردم بدكردار . و كجرو . وا . كار ناشايسته . و بيراه شدن ف ل . : گمراه شدن . و از راه راست خارج گشتن . بيراه‌شوا ( bir h - cav ) ا . پ . دوره گردى . و آوارگى . بيراهه ( bi - r he ) ص . پ . بيراه . بيراهى ( bi - r hi ) ا . پ . انحراف از راه . و بيراهى كردن ف ل . : افزونى كردن در بد كردارى . بىرأى ( bi - ra'y ) ص . پ . بىعقل و بىتدبير و بىفكر . و بىوقوف . بىربط ( bi - rabt ) ص . پ . بىاطلاع و بىعلم در كارى . و ناآموخته و بىربط بودن ف ل . : بىعلم بودن و بىاطلاع بودن . بيربوشا ( bir - buc ) ا . پ . بلغت زند خيار بادرنگ . بيربهم ( birbhom ) ا خ . پ . - مأخوذ از هندى - نام ناحيه‌اى از ملك بنگاله . بئرة ( be'rat ) ا . ع . ذخيره . بيرة ( birat ) ا خ . ع . نام شهرى . و نام چند ده . بىرتبه ( bi - rotbe ) ص . پ . بدون درجه و بدون مقام . و حقير و ناكس و فرومايه . بىرحم ( bi - rahm ) ص . پ . درشت و ظالم و بىشفقت . و وحشى و بيابانى . و سنگدل . بيرحمى ( bi - rahmi ) ا . پ . قساوت قلب و سنگدلى و بىمروتى . بيرز ( biraz ) ا . پ . چوب كار و توبك گازرى . بيزرد ( birzad ) و ( beyrzad ) ا . پ . يكى از صموغ سقزى طايفهء چترى كه انزروت و بارزد نيز گويند . و برادهء فلزات . و چيزى كه رويگران جهت لحيم كردن به كار برند . و داروئى كه جهت منع مگس بر دميدگيها مالند . بئرزمزم ( be're - zamzam ) ا خ . ع . چاه زمزم . بيرزه ( beyrzeh ) و ( birzeh ) و بيرزى ( beyrzay ) و ( birzay ) ا . پ . انزروت . بىرستاىعيد ( bi - rost ye - id ) ا . پ . خوشى ساده و خالص . بيرسمى ( bi - rasmi ) ا . پ . بىنظامى . بيرسن ( bi - rasan ) ص . پ . بىافسار . و اوباش . بىرشك ( bi - rack ) ص . پ . بىحرص . و بىحسرت . و بىغيرت . بىرضا ( bi - rez ) م ف . پ . بدون اجازه . بيرق ( bayraq ) ا . پ . علم . و شقهء حرير رنگين كه بر علم و نيزه و كلاه و خود بندند . و علم دولتى كه بر بالاى عمارات دولتى نصب كنند . و علم افواج . و پردهء علم . و بيرق نور : روشنائى صبح كاذب . بيرگ ( bi - rag ) ص . پ . بىجان . و بىدل . و بىغيرت . بيرگند ( bir - gand ) ا خ . پ . مر . بيرجند . بيرم ( bayram ) ا . پ . پارچه‌اى ريسمانى شبيه بمثقال عراق و از او نازكتر . بيرم ( bayram ) ا . ع . مأخوذ از برماى فارسى و بمعنى بر ما و خصوصا بر ماى درودگران . و سنگ دراز و متين و مانند آن . و كحل مذاب . و بيل و كلند . بيرن ( biron ) م ف . پ . مخفف بيرون و بمعنى آن . بيرنجاسب ( biranj sb ) ا . پ . برنجاسب و بومادران . بيرنگ ( bi - rang ) ص . پ . بىلون و چيزى كه رنگ نداشته باشد . بيرنگ ( beyrang ) ا . پ . نشان . و هيولائى كه نقاشان در اول به روى كاغذ و پرده كشند و بعد قلم‌گيرى كنند و رنگ‌آميزى نمايند . و نيز رنگ و طرح عمارتى كه معماران ريزند . و باصطلاح حكمت ظهور احديت و اشاره بعالم وحدت است . بيرو ( biru ) ا . پ . كيسه و خريطه‌اى كه در آن زر و پول و مانند آن نهند . بيرو ( bi - ru ) ص . پ . مردم بىانفعال و بىآزرم و كسى كه سخنان ناخوش به روى كسى گويد . بىروان ( bi - rav n ) ص . پ . بىروح و بىجان . و دل مرده . و جامد . بىروائى ( bi - rav i ) ا . پ . بدون رونق و بدون تاب و ضيا . بيروت ( bayrut ) ا خ . ع . شهر تجارتى از توابع شام كه امروز پايتخت سوريه و جمهورى لبنان است واقع در كنار بحر الروم و داراى 595 ر 161 نفر جمعيت .